انتشار سرنوشتساز ویندوز NT 3.5 مایکروسافت، ۳۱ سال پیش، آن را به رقیبی جدی تبدیل کرد
ویندوز ۱۱ که امروز استفاده میکنید، هنوز هم در بخشهایی با نام «Windows NT» شناخته میشود؛ زیرا ریشههای آن به ویندوز NT قدیمی بازمیگردد. نسخه ۳.۵ بهطور گسترده بهعنوان مهمترین و سرنوشتسازترین انتشار در تاریخ «نسخه فناوری نوین» ویندوز در نظر گرفته میشود. به همین دلیل امروز نگاهی دوباره به اجداد ویندوز داریم؛ چراکه درست ۳۱ سال پیش ویندوز NT 3.5 بهطور عمومی منتشر شد.
زمانی که مایکروسافت برای نخستینبار NT را معرفی کرد، هدف آن رایانههای خانگی نبود. NT برای محیطهای سازمانی ساخته شده بود؛ جایی که Novell NetWare بر شبکهها حکومت میکرد و ایستگاههای کاری یونیکس تنها گزینهای بودند که در دنیای محاسبات حرفهای جدی گرفته میشدند. در آن زمان، Windows 3.1 که بیشتر کاربران آن را بهعنوان یک رابط گرافیکی دوستداشتنی میشناختند، در اصل چیزی بیش از یک پوسته بر پایه MS-DOS نبود؛ و از نگاه متخصصان ایستگاههای کاری، این سیستم فقط برای «رایانههای بچهگانه و کاربران تازهکار» مناسب بود.
در مقابل، Windows NT بهعنوان یک سیستمعامل ۳۲ بیتی کاملاً نو طراحی شد. این نسخه دارای یک هسته قابلانتقال (Portable Kernel)، چندوظیفگی پیشدستانه (Preemptive Multitasking) و حافظه محافظتشده (Protected Memory) بود. دیو کاتلر و تیمش — که بسیاری از آنها سابقه فعالیت در سیستمعامل VMS شرکت DEC را داشتند — ویندوز NT را با جاهطلبیهای بلندمدتی طراحی کردند که بسیار فراتر از محصولات مصرفی محبوب مایکروسافت میرفت.
نخستین نسخه، یعنی Windows NT 3.1 که در سال ۱۹۹۳ عرضه شد، بیشتر یک اثبات مفهوم (Proof of Concept) بود تا یک سیستمعامل کاربردی. این نسخه که ظاهراً در زمان توسعه با نام رمز "NT OS/2" شناخته میشد — بهدلیل ریشههایش در همکاری نافرجام مایکروسافت با IBM — به سنگینی بدنام بود. مشخصات حداقلی آن نیاز به یک پردازنده 80386 و دستکم ۱۲ مگابایت RAM داشت تا واقعاً اجرا شود؛ در حالی که در آن زمان ۴ مگابایت رم عادی و ۸ مگابایت رم لوکس محسوب میشد. این سیستمعامل مدرن، ایمن و آیندهنگر بود، اما بیشتر منتقدان یک کلمه را تکرار میکردند: کند.
اینجا بود که Windows NT 3.5 با نام رمز "Daytona" وارد میدان شد. این نسخه سیستمعامل را از نو اختراع نکرد، اما بهترین کار بعدی را انجام داد: بهینهسازی، کاهش حجم و افزایش سرعت. مایکروسافت بخشهای بزرگی از پشته شبکه را بازنویسی کرد و باعث شد اشتراکگذاری فایل و چاپ بهطور چشمگیری سریعتر شود. بهینهسازیهای عملکردی نیاز حافظه را کاهش دادند و سیستم بهطور واقعی بهعنوان یک سیستمعامل ایستگاه کاری (Workstation) و سرور قابل اعتماد شد — محصولاتی که مایکروسافت آنها را بهصورت جداگانه عرضه میکرد. Daytona همان جایی بود که NT دیگر شبیه یک آزمایش به نظر نمیرسید و شروع کرد به تبدیل شدن به یک محصول واقعی.
فراتر از عملکرد، شبکه ستاره اصلی این ارتقا بود. تمرکز ویندوز NT بر شبکه آنقدر زیاد بود که خیلیها به اشتباه تصور میکردند "NT" مخفف Network Technology است. نسخه NT 3.5 پشتیبانی کامل از TCP/IP را ارائه کرد؛ درست در زمانی که اینترنت تازه داشت به آگاهی عمومی راه پیدا میکرد. مایکروسافت ابزارهایی مانند FTP و Telnet را در کنار پشته TCP/IP بازطراحیشده ارائه داد و به ماشینهای NT امکان داد بهراحتی به این «شبکه جهانی» عجیب و در حال رشد متصل شوند. در مقایسه با NetWare یا ایستگاههای کاری اولیه یونیکس، NT ناگهان دیگر شبیه یک کنجکاوی سنگین نبود، بلکه یک رقیب جدی به حساب میآمد.
یک جزئیات دیگر که امروز اغلب فراموش میشود این است که NT فقط محدود به دنیای x86 اینتل نبود. مایکروسافت نسخههای NT 3.5 را برای پردازندههای MIPS، تراشههای Alpha شرکت DEC و حتی بعدها برای پردازندههای PowerPC ارائه کرد؛ این موضوع بازتابی از وسواس دیو کاتلر بر قابلیت حملپذیری بود. هسته ویندوز NT حول یک لایه انتزاع سختافزاری (HAL) طراحی شده بود — ایدهای بلندپروازانه در آن زمان — که به این معنا بود در تئوری همان کد منبع میتوانست روی معماریهای مختلف اجرا شود. در عمل، معماری x86 بهسرعت بهدلیل توانمندیهای پیشرفته تولید اینتل، برتری یافت. اما در سال ۱۹۹۴، تصور NT بهعنوان یک سیستمعامل چندسکویی (Cross-platform) صرفاً تبلیغات نبود؛ این سیستمعامل واقعاً روی آن پلتفرمها عرضه شد.
با این حال، رابط کاربری همچنان سنتی باقی ماند. NT 3.5 هنوز هم ظاهری شبیه ویندوز 3.1 داشت، با همان Program Manager و File Manager کلاسیک. این ظاهر آشنا استفاده از سیستم را برای کاربرانی که از ویندوز ۱۶ بیتی آمده بودند ساده میکرد، اما احتمالاً باعث کندی پذیرش در میان کاربران حرفهای شد. تنها نه ماه پس از عرضه اولیه نسخه ۳.۵، مایکروسافت Windows NT 3.51 را منتشر کرد. این نسخه با افزودن پشتیبانی از قابلیتهایی مانند کتابخانه Common Controls، توسعهدهندگان را قادر ساخت تا برنامههایی برای ویندوز ۹۵ بنویسند که بتوانند روی NT نیز اجرا شوند.
اما هدف NT ظاهر نبود؛ هدف، ایجاد زیرساخت آینده بود. زمانی که NT 4.0 در سال ۱۹۹۶ با پوسته ویندوز ۹۵ عرضه شد، مسیر روشن شده بود: NT در جنگ داخلی مایکروسافت علیه ویندوزهای مبتنی بر DOS پیروز شده بود. Windows 2000 نشان داد که یک سیستم مبتنی بر NT میتواند هم بهعنوان ایستگاه کاری و هم برای کاربران خانگی عمل کند، و این روند در سال ۲۰۰۱ با انتشار Windows XP به اوج رسید؛ جایی که مصرفکنندگان و شرکتها برای اولین بار زیر یک کدبیس واحد NT قرار گرفتند.
با نگاه به گذشته، Windows NT 3.5 یک نسخه انتقالی بود. این نقطهای بود که «فناوری نوین» شروع به اثبات ارزش خود کرد. شاید در ظاهر پر زرقوبرق نبود، اما اهمیت زیادی داشت؛ چون بدون Daytona، خبری از XP، Windows 7 یا Windows 11 نبود — و شاید امروز در جهانی زندگی میکردیم که مایکروسافت هیچگاه نتوانسته بود از سایه DOS بیرون بیاید و همه ما احتمالاً در حال استفاده از مک بودیم.
برای یک سیستمعاملی که اکثر مردم هرگز نصب نکردند، این میراث کوچکی نیست.
منبع : tomshardware
اشتراکگذاری این مطلب